Fruktooligosacharydy i inulina zaliczane są do prebiotyków, które stymulują wzrost fizjologicznej mikroflory, występującej w okrężnicy. Naukowe podstawy koncepcji probiozy zostały opracowane w XX wieku przez Ilia Miecznikowa, który dowiódł, że właściwa liczba bakterii fermentacji mlekowej (probiotyków) korzystnie wpływa na organizm. Jedną z metod, pozwalającą uzyskać wzrost bakterii probiotycznych w jelitach, jest uzupełnienie diety w prebiotyki, które są źródłem energii i węgla.
Występowanie i naturalne źródła
Fruktooligosacharydy (FOS) to krótkie łańcuchy cukrów pochodzenia roślinnego. Naturalnie występują w cykorii, porze, bananach czy szparagach. FOS nie są trawione w górnym odcinku przewodu pokarmowego, trafiają do jelita grubego gdzie stanowią pożywkę dla bakterii jelitowych takich jak Bifidobacterium i Lactobacillus.
Inulina to również rodzaj błonnika prebiotycznego, obecna w niektórych częściach roślin i wykorzystywana przez nie jako materiał zapasowy. W przyrodzie występuje w mniszku lekarskim, słoneczniku bulwiastym znanym jako topinambur, cykorii czy z agawie. Pod względem chemicznym inulina to polisacharyd (wielocukier), ma charakter niskocząsteczkowego polimeru o słabej rozpuszczalności w wodzie. W porównaniu do FOS, inulina ma dłuższy łańcuch cząsteczek, dzięki czemu działa wolniej i bardziej równomiernie w jelicie grubym.
Inulina wykorzystywana do produkcji środków spożywczych ale również na potrzeby przemysłu farmaceutycznego, jest ekstrahowana z roślin. Najczęściej spotykamy inulinę pochodzącą z korzenia cykorii czy topinamburu w postaci białego proszku
FOS i inulina wspierają mikrobiotę jelitową
Prebiotyki to nietrawione przez endogenne enzymy składniki żywności, które stymulują wzrost korzystnej dla zdrowia mikroflory probiotycznej bytującej w okrężnicy. Najlepiej poznanymi prebiotykami, zarówno pod względem chemicznym, jak i klinicznym są właśnie fruktooligosacharydy i inulina.
Wpływ na jelita
Fruktooligosacharydy i inulina to polimery D-fruktozy, w wyniku fermentacji tych związków powstają krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, głównie octowy, masłowy, mlekowy i propionowy, które powodują obniżenie pH w środowisku okrężnicy, wpływając na perystaltykę jelit.
Wpływ na metabolizm
Inulina ma pozytywny wpływ na utrzymanie prawidłowego poziomu cukru we krwi, poprzez ograniczanie wzrostu poziomu insuliny i glukozy we krwi. Powoduje to wolniejsze tempo opróżniania żołądka i spowolnienie trawienia (długotrwałe uczucie sytości po posiłku). Kaloryczność tych związków wynosi tylko 1-1,5 kcal/g. Dzięki tym właściwościom mogą okazać się pomocne jako wsparcie w trakcie stosowania diet odchudzających. Oligofruktoza i inulina wpływają także pozytywnie na utrzymanie prawidłowego poziomu cholesterolu w surowicy krwi.
Wpływ na zwiększenie wchłaniania minerałów
Składniki prebiotyczne pozytywnie wpływają na na absorpcję z przewodu pokarmowego wapnia, magnezu, żelaza, miedzi i cynku. Wzrost przyswajalności pierwiastków związany był ze wzrostem rozpuszczalności tych pierwiastków w środowisku charakteryzującym się obniżonym pH . Prebiotyki mogą także wpływać pozytywnie na układ kostny, ze względu na fakt, że ich obecność poprawia wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego.
Czy bezpieczne dla wszystkich?
Zarówno FOS jak i inulina są uznawane za bezpieczne, jednak u niektórych osób, zwłaszcza na początku stosowania, mogą powodować uczucie dyskomfortu ze strony jelit (przelewanie, uczucie pełności). Dlatego zalecane jest stopniowe zwiększanie ilości spożywanego błonnika prebiotycznego. Podczas suplementacji istotne jest również zwiększenie ilości przyjmowanych płynów, najlepiej wody.
Dodatkowo stwierdzono, że oligosacharydy nie podlegają fermentacji w jamie ustnej, nie stanowią więc pożywki dla bakterii obecnych na płytce nazębnej, które odpowiedzialne są za rozwój próchnicy.
Dybkowska E. , Zalewska E. Właściwości funkcjonalne i technologiczne inuliny i fruktooligosacharydów. Postępy Techniki Przetwórstwa Spożywczego 1/20215